Thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành dệt may: Đổi mới sinh thái là chìa khóa

/in /by

Trong bối cảnh ngành dệt may Việt Nam đang đứng trước những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường toàn cầu về phát triển bền vững và quản lý hóa chất, Hội thảo tập huấn “Đổi mới sinh thái trong ngành dệt may Việt Nam” đã được tổ chức tại Khách sạn Andonis (Hà Nội) ngày 20/03/2026, mở ra những hướng đi mới cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi xanh.

Hội thảo do Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC) phối hợp với Công ty TNHH Trung tâm Sản xuất sạch hơn Việt Nam (VNCPC) và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) tổ chức, trong khuôn khổ dự án do Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) tài trợ. Dự án hướng tới giảm thiểu việc sử dụng và phát thải các hóa chất đáng quan ngại trong ngành dệt may, đặc biệt là các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs).

Các đại biểu tham gia hội thảo chụp ảnh lưu niệm.

Hội thảo đã thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia trong nước và quốc tế, đại diện các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp dệt may cùng các cơ quan báo chí. Đây không chỉ là dịp cập nhật thông tin mà còn là không gian đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác giữa các bên liên quan trong chuỗi giá trị ngành dệt may.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Phạm Văn Lợi – Giám đốc Ban quản lý dự án nhấn mạnh rằng đổi mới sinh thái không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp lý về môi trường mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ UNEP, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (IMHEMS), ENTEC và VNCPC đã trình bày nhiều nội dung thiết thực, từ các quy định về bảo vệ môi trường và an toàn hóa chất, phương pháp quản lý hóa chất trong ngành dệt may, đến cách tiếp cận đổi mới sinh thái và các mô hình triển khai hiệu quả tại Việt Nam.

Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là việc giới thiệu Chương trình thí điểm đổi mới sinh thái dành cho doanh nghiệp dệt may. Chương trình cung cấp các hoạt động tư vấn, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật hoàn toàn miễn phí, giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược kinh doanh bền vững, tối ưu chi phí sản xuất, giảm thiểu tác động môi trường và tiếp cận các nguồn tài chính xanh, đồng thời đảm bảo bảo mật thông tin doanh nghiệp.

Thông qua các hoạt động hỗ trợ toàn diện, chương trình được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi xanh trong ngành dệt may Việt Nam, góp phần giảm thiểu phát thải hóa chất nguy hại, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

Hội thảo khép lại với kỳ vọng mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới, hướng tới mục tiêu phát triển ngành dệt may Việt Nam theo hướng xanh hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh cao hơn trên thị trường toàn cầu.

Một số hình ảnh tại hội thảo

VNCPC

6 lợi ích của kinh tế tuần hoàn giúp doanh nghiệp phát triển bền vững

/in /by

Trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên đang dần suy giảm và áp lực môi trường ngày càng gia tăng, mô hình kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) đang trở thành xu hướng phát triển quan trọng trên toàn cầu. Không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, mô hình này còn mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng kinh tế bền vững cho doanh nghiệp và xã hội.

Kinh tế tuần hoàn là gì?

Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế tập trung vào việc tối đa hóa giá trị của tài nguyên và kéo dài vòng đời của sản phẩm. Thay vì vận hành theo mô hình tuyến tính truyền thống “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế tuần hoàn xây dựng một chu trình khép kín, trong đó vật liệu và sản phẩm sau khi sử dụng sẽ được thu hồi, tái chế, tái sử dụng hoặc tái sản xuất để tiếp tục phục vụ cho các hoạt động kinh tế.

Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế tập trung vào việc tối đa hóa giá trị của tài nguyên và kéo dài vòng đời của sản phẩm.

Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu chất thải, hạn chế việc khai thác tài nguyên mới và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Những lợi ích nổi bật của kinh tế tuần hoàn

Việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho môi trường, doanh nghiệp và cộng đồng.

  1. Bảo tồn và sử dụng hiệu quả tài nguyên

Thay vì khai thác liên tục các nguồn tài nguyên hữu hạn như dầu mỏ, than đá hay kim loại, kinh tế tuần hoàn khuyến khích tái sử dụng và tái chế nguyên vật liệu. Điều này giúp giảm áp lực lên nguồn tài nguyên thiên nhiên và đảm bảo nguồn cung lâu dài cho nền kinh tế.

  1. Giảm phát thải khí nhà kính

Hoạt động sản xuất và khai thác nguyên liệu là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất. Bằng cách sử dụng nguyên vật liệu tái chế và tối ưu hóa quy trình sản xuất, kinh tế tuần hoàn góp phần giảm đáng kể lượng khí CO₂ phát thải, từ đó hỗ trợ các nỗ lực chống biến đổi khí hậu.

  1. Giảm thiểu rác thải và hướng tới “không chất thải”

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của kinh tế tuần hoàn là biến chất thải của ngành này thành nguồn nguyên liệu của ngành khác. Nhờ đó, lượng rác thải ra môi trường được giảm đáng kể, hạn chế ô nhiễm đất, nước và đại dương, đồng thời giảm nhu cầu xây dựng các bãi chôn lấp.

  1. Mang lại lợi ích kinh tế cho người tiêu dùng

Trong nền kinh tế tuần hoàn, sản phẩm thường được thiết kế bền hơn, dễ sửa chữa và có thể tái sử dụng nhiều lần. Điều này giúp người tiêu dùng tiết kiệm chi phí mua sắm. Ngoài ra, các mô hình như thuê sản phẩm, mua bán đồ đã qua sử dụng cũng giúp tối ưu chi tiêu.

  1. Tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới

Sự phát triển của các ngành như tái chế, sửa chữa, tái sản xuất và thiết kế bền vững sẽ tạo ra nhiều công việc mới. Đây là cơ hội để phát triển thị trường lao động xanh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nhiều lĩnh vực.

  1. Tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn có thể giảm chi phí nguyên liệu, tối ưu hóa sản xuất và ổn định nguồn cung. Bên cạnh đó, việc xây dựng hình ảnh doanh nghiệp xanh cũng giúp nâng cao uy tín thương hiệu và thu hút người tiêu dùng.

Doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn có thể giảm chi phí nguyên liệu, tối ưu hóa sản xuất và ổn định nguồn cung.

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam

Để phát triển kinh tế tuần hoàn hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Một số giải pháp quan trọng bao gồm:

  • Hoàn thiện khung chính sách: Ban hành các quy định, tiêu chuẩn và chính sách thuế nhằm khuyến khích tái chế, tái sử dụng và hạn chế lãng phí tài nguyên.
  • Đẩy mạnh chuyển đổi số: Xây dựng hệ thống dữ liệu và nền tảng số để quản lý tài nguyên, chuỗi cung ứng và hoạt động tái chế hiệu quả hơn.
  • Nâng cao nhận thức cộng đồng: Tăng cường giáo dục và truyền thông để người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, phân loại rác tại nguồn và ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường.

Kết luận

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là một xu hướng phát triển mà còn là giải pháp chiến lược cho tương lai bền vững của thế giới. Việc áp dụng mô hình này giúp giảm thiểu tác động môi trường, tối ưu hóa tài nguyên và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Mỗi cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức đều có thể góp phần vào quá trình này bằng những hành động thiết thực như tái sử dụng sản phẩm, tiêu dùng có trách nhiệm và giảm thiểu chất thải, hướng tới một nền kinh tế xanh và bền vững hơn.

VNCPC

Việt Nam thí điểm áp trần phát thải khí nhà kính đối với 110 doanh nghiệp sản xuất

/in /by

Thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26 về mục tiêu đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 263 phê duyệt hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho giai đoạn 2025-2026. Đây là bước đi quan trọng nhằm từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý phát thải khí nhà kính và chuẩn bị cho việc hình thành thị trường carbon tại Việt Nam.

Theo Quyết định, 110 cơ sở sản xuất thuộc ba nhóm ngành có mức phát thải lớn gồm nhiệt điện, xi măng và sắt thép được giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính trong giai đoạn thí điểm. Cụ thể, nhóm nhiệt điện có 34 nhà máy, nhóm xi măng có 51 cơ sở và nhóm sắt thép có 25 cơ sở. Tổng lượng hạn ngạch phát thải được phân bổ cho năm 2025 là hơn 243 triệu tấn CO₂ tương đương và cho năm 2026 là gần 268,4 triệu tấn CO₂ tương đương.

Doanh nghiệp sản xuất thuộc ba nhóm ngành có mức phát thải lớn gồm nhiệt điện, xi măng và sắt thép được giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính trong giai đoạn thí điểm.

Cơ chế áp trần phát thải được xây dựng trên cơ sở kết hợp giữa quản lý nhà nước và các nguyên tắc của thị trường. Các cơ sở phát thải vượt hạn ngạch được giao có trách nhiệm thực hiện các biện pháp giảm cường độ phát thải theo quy định; trường hợp không đáp ứng yêu cầu sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật hoặc phải mua bổ sung hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon để bù đắp lượng phát thải vượt mức. Đối với các cơ sở có mức phát thải thấp hơn hạn ngạch được giao, phần hạn ngạch dư thừa có thể được chuyển nhượng theo quy định.

Việc thí điểm áp trần phát thải khí nhà kính nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát phát thải, thúc đẩy các cơ sở sản xuất đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng phục vụ công tác hoàn thiện chính sách, pháp luật và tổ chức vận hành thị trường tín chỉ carbon trong thời gian tới, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.

VNCPC

Thiết kế bền vững: Trọng tâm thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn

/in /by

Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu và cạn kiệt tài nguyên, nền kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) nổi lên như một giải pháp hệ thống giúp giải quyết tận gốc các vấn đề ô nhiễm và lãng phí. Để quá trình chuyển dịch này thành công, thiết kế đóng vai trò là “trái tim” và là động lực cốt lõi, định hình cách thức chúng ta tạo ra và sử dụng mọi thứ xung quanh.

Bản chất của thiết kế trong bối cảnh mới

Thiết kế không đơn thuần là thẩm mỹ mà là sự sáng tạo có chủ đích. Đó là quá trình áp dụng ý chí để tạo ra các môi trường vật chất, không gian và trải nghiệm trong một thế giới ngày càng dễ bị tổn thương bởi tác động của phát triển toàn cầu. Mọi quyết định được đưa ra trong giai đoạn thiết kế đều có tác động sâu sắc đến cách một sản phẩm được sản xuất, sử dụng và điều gì sẽ xảy ra khi nó không còn được cần tới.

Thực tế hiện nay, hầu hết mọi thứ vẫn đang được thiết kế cho mô hình kinh tế tuyến tính (khai thác – sản xuất – vứt bỏ). Do đó, nền kinh tế tuần hoàn yêu cầu chúng ta phải tái thiết kế mọi thứ: từ sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh cho đến toàn bộ hệ thống đô thị.

Ba nguyên tắc cốt lõi của thiết kế tuần hoàn

Thiết kế bền vững trong kinh tế tuần hoàn không chỉ dừng lại ở việc giảm thiểu tác động xấu, mà tập trung vào ba nguyên tắc chủ đạo được dẫn dắt bởi tư duy thiết kế:

  1. Loại bỏ chất thải và ô nhiễm: Thay vì xử lý rác thải sau khi nó được tạo ra, thiết kế tuần hoàn hướng tới việc ngăn chặn sự hình thành chất thải ngay từ khâu ý tưởng.
  2. Lưu thông sản phẩm và vật liệu: Đảm bảo các nguồn lực được giữ lại trong nền kinh tế ở giá trị cao nhất càng lâu càng tốt thông qua việc sửa chữa, tái sử dụng và tái sản xuất.
  3. Tái tạo thiên nhiên: Chuyển từ việc chỉ khai thác sang các thiết kế giúp hỗ trợ và làm phong phú thêm các hệ sinh thái tự nhiên.

Quy trình và Tư duy hệ thống

Thiết kế không đơn thuần là thẩm mỹ mà là sự sáng tạo có chủ đích.

Quá trình thiết kế tuần hoàn là một sự tiến hóa, kết hợp giữa tư duy thiết kế (design thinking) và thiết kế lấy con người làm trung tâm, bao gồm bốn giai đoạn: Hiểu (Understand), Xác định (Define), Thực hiện (Make) và Phát hành (Release). Đây là một quá trình lặp đi lặp lại không ngừng, yêu cầu các nhà thiết kế phải liên tục thử nghiệm và tinh chỉnh dựa trên tương tác thực tế của người dùng.

Một yếu tố then chốt khác là khả năng “Phóng to và Thu nhỏ”. Các nhà thiết kế không chỉ cần tập trung vào nhu cầu của người dùng cuối (phóng to) mà còn phải xem xét toàn bộ hệ thống mà sản phẩm đó tồn tại (thu nhỏ). Điều này giúp nhận diện các hệ quả ngoài ý muốn và xây dựng các vòng phản hồi để tối ưu hóa tác động của thiết kế đối với tất cả các bên liên quan.

Các chiến lược thiết kế tuần hoàn tiêu biểu

Để hiện thực hóa các nguyên tắc trên, nhiều chiến lược thiết kế cụ thể đã được áp dụng thành công:

  • Ưu tiên các vòng lặp bên trong Thay vì chỉ tập trung vào tái chế (vòng lặp xa nhất), thiết kế tuần hoàn ưu tiên chia sẻ, bảo trì, tái sử dụng và tái sản xuất để giữ nguyên giá trị tối đa của sản phẩm.
  • Kéo dài vòng đời sản phẩm: Thiết kế các sản phẩm có độ bền vật lý cao và bền vững về mặt cảm xúc, giúp chúng có thể thích ứng với nhu cầu thay đổi của người dùng theo thời gian.
  • Tính mô-đun: Tạo ra các sản phẩm dễ dàng tháo rời để sửa chữa, nâng cấp hoặc thay thế từng bộ phận, từ đó ngăn chặn việc sản phẩm trở nên lỗi thời.
  • Chuyển từ sản phẩm sang dịch vụ: Thay đổi tư duy từ quyền sở hữu sang quyền truy cập. Khách hàng chỉ cần sử dụng dịch vụ (thuê, đăng ký) và trả lại sản phẩm cho nhà cung cấp khi không còn nhu cầu.
  • Lựa chọn vật liệu an toàn và phi vật chất hóa: Sử dụng các vật liệu không gây hại cho con người và môi trường. Đồng thời, tìm cách giảm tối đa lượng vật liệu cần thiết bằng cách số hóa hoặc tối ưu hóa bao bì.

Kết luận

Thiết kế chính là cơ chế để chúng ta định hình lại môi trường vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu của con người mà không hủy hoại hành tinh. Việc áp dụng các nguyên tắc và chiến lược thiết kế tuần hoàn không chỉ giúp doanh nghiệp mở khóa những giá trị mới mà còn là chìa khóa để xây dựng một tương lai bền vững và thịnh vượng.

VNCPC

Kinh tế tuần hoàn – Hướng đi tất yếu cho phát triển bền vững

/in /by

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, tài nguyên thiên nhiên suy giảm nhanh chóng và áp lực ô nhiễm môi trường gia tăng, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa trên khai thác – tiêu dùng – thải bỏ đang bộc lộ nhiều hạn chế. Trước thực trạng đó, kinh tế tuần hoàn được xem là một trong những giải pháp căn cơ, góp phần định hình con đường phát triển bền vững cho các quốc gia và nền kinh tế toàn cầu.

Không chỉ là một xu hướng môi trường, kinh tế tuần hoàn còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và gia tăng giá trị kinh tế trong dài hạn.

Kinh tế tuần hoàn là gì?

Kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) là mô hình kinh tế trong đó các sản phẩm, vật liệu và tài nguyên được thiết kế, sử dụng và tái tạo theo các vòng tuần hoàn khép kín, nhằm hạn chế tối đa việc khai thác tài nguyên mới và phát sinh chất thải.

Khác với mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống “khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ”, kinh tế tuần hoàn coi chất thải là một dạng tài nguyên. Vòng đời của sản phẩm được kéo dài thông qua các hoạt động như chia sẻ, sửa chữa, tái sử dụng, tân trang, tái sản xuất và tái chế.

Mục tiêu cốt lõi của mô hình này là tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một lượng tài nguyên, đồng thời giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường và hệ sinh thái.

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng

Ba nguyên tắc cốt lõi của nền kinh tế tuần hoàn

Theo các tổ chức nghiên cứu quốc tế, một hệ thống kinh tế tuần hoàn hiệu quả cần được xây dựng trên ba nguyên tắc nền tảng.

Thứ nhất, bảo toàn và phục hồi vốn tự nhiên. Nguyên tắc này nhấn mạnh việc giảm phụ thuộc vào tài nguyên không tái tạo, đồng thời thúc đẩy sử dụng các nguồn tài nguyên tái tạo một cách hợp lý. Việc quản lý hiệu quả các dòng tài nguyên góp phần duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trường trong dài hạn.

Thứ hai, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên. Kinh tế tuần hoàn tập trung vào việc kéo dài vòng đời sản phẩm và vật liệu thông qua tái sử dụng, tái chế và tái sản xuất. Điều này giúp giảm nhu cầu khai thác nguyên liệu mới, đồng thời biến rác thải thành nguồn giá trị kinh tế.

Thứ ba, nâng cao hiệu quả toàn hệ thống. Ngay từ khâu thiết kế, các yếu tố gây ô nhiễm, lãng phí và tổn thất tài nguyên cần được nhận diện và loại bỏ. Cách tiếp cận hệ thống giúp giảm chi phí, hạn chế rủi ro và tối ưu hóa lợi ích kinh tế – môi trường.

Các mô hình kinh tế tuần hoàn phổ biến

Trên thực tế, nhiều mô hình kinh tế tuần hoàn đã và đang được áp dụng rộng rãi trong sản xuất và đời sống.

Mô hình 3R (Reduce – Reuse – Recycle) là cách tiếp cận cơ bản và phổ biến nhất. Trong đó, Reduce (Giảm thiểu) hướng tới việc giảm thiểu sử dụng tài nguyên và năng lượng ngay từ đầu; Reuse (tái sử dụng) tập trung kéo dài thời gian sử dụng của sản phẩm; còn Recycle (tái chế) giúp chuyển chất thải thành nguyên liệu mới, tạo ra vòng đời mới cho tài nguyên.

Ở cấp độ nâng cao hơn, mô hình 6R+ yêu cầu sự thay đổi toàn diện từ tư duy thiết kế đến hành vi tiêu dùng. Trong mô hình này, “Rethink & Redesign” (tư duy lại và tái thiết kế) đóng vai trò then chốt, nhằm đảm bảo sản phẩm có thể dễ dàng thu hồi và tái chế sau khi kết thúc vòng đời. Bên cạnh đó, “Refuse” (từ chối) khuyến khích người tiêu dùng chủ động từ chối các sản phẩm gây hại cho môi trường, kết hợp với các yếu tố giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và kinh tế chia sẻ.

Lợi ích kinh tế – môi trường và định hướng tại Việt Nam

Theo báo cáo của Quỹ Ellen MacArthur, việc chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn có thể giúp các nền kinh tế tiết kiệm hàng trăm tỷ Euro mỗi năm nhờ giảm chi phí nguyên liệu và xử lý chất thải. Đồng thời, mô hình này góp phần giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính, hỗ trợ các mục tiêu ứng phó với biến đổi khí hậu.

Tại Việt Nam, kinh tế tuần hoàn đã được xác định là một trong những định hướng phát triển quan trọng trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 và các chiến lược phát triển quốc gia. Việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn được kỳ vọng sẽ giúp khắc phục những hạn chế của mô hình tăng trưởng cũ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.

Kết luận

Kinh tế tuần hoàn không chỉ là giải pháp bảo vệ môi trường mà còn là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng, tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc áp dụng các nguyên tắc và mô hình kinh tế tuần hoàn sẽ góp phần đảm bảo an ninh tài nguyên, giảm áp lực môi trường và kiến tạo một tương lai phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

VNCPC

ESG khác gì CSR và phát triển bền vững?

/in /by

Trong bối cảnh ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc trong đầu tư, tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn lúng túng trong việc phân biệt giữa ESG, CSR (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp) và phát triển bền vững. Việc nhầm lẫn ba khái niệm này không chỉ dẫn đến triển khai sai trọng tâm mà còn khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội tiếp cận vốn và thị trường quốc tế.

CSR: Trách nhiệm xã hội nhưng chưa đủ

CSR (Corporate Social Responsibility) là khái niệm tập trung vào các hoạt động đóng góp cho cộng đồng và xã hội. Các chương trình từ thiện, tài trợ giáo dục, hỗ trợ y tế hay hoạt động thiện nguyện của doanh nghiệp đều được xếp vào CSR.

Khái niệm này bắt nguồn từ phong trào phản đối các doanh nghiệp lớn gây ra ô nhiễm môi trường và bóc lột lao động. Vào những năm 1970-1980, CSR được đề cập chính thức hơn khi các tổ chức quốc tế như Liên Hợp Quốc, Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) thúc đẩy các tiêu chuẩn đạo đức kinh doanh. Đến 1990, CSR được tích hợp vào chiến lược kinh doanh của nhiều doanh nghiệp lớn, với trọng tâm là bảo vệ môi trường, quyền con người và phát triển bền vững.

ESG – CSR – phát triển bền vững không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau.

Theo đó, CSR yêu cầu doanh nghiệp cân nhắc các tác động lâu dài đến những bên liên quan như người lao động, khách hàng, cộng đồng địa phương, môi trường.

CSR giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực, nâng cao uy tín thương hiệu và tạo thiện cảm với xã hội. Tuy nhiên, CSR mang tính tự nguyện, không có chuẩn mực đo lường thống nhất và thường không gắn trực tiếp với chiến lược kinh doanh hay quản trị rủi ro.

Vì vậy, CSR chỉ trả lời câu hỏi doanh nghiệp “có làm điều tốt hay không”, nhưng không cung cấp thông tin để nhà đầu tư đánh giá mức độ bền vững hay khả năng tạo giá trị dài hạn.

Phát triển bền vững: Khái niệm rộng và khó đo lường

Phát triển bền vững (Sustainability) là khái niệm bao trùm hơn, hướng tới việc đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Trong doanh nghiệp, phát triển bền vững thường gắn với chiến lược dài hạn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và cân bằng lợi ích giữa các bên liên quan.

Tuy nhiên, chính vì phạm vi rộng, phát triển bền vững dễ trở thành khẩu hiệu nếu không có công cụ đo lường cụ thể. Do thiếu các chỉ số chuẩn hóa, khái niệm này khó được sử dụng trực tiếp trong phân tích đầu tư hay đánh giá rủi ro.

Nói cách khác, phát triển bền vững thể hiện định hướng và tầm nhìn, nhưng chưa đủ cụ thể để trở thành cơ sở cho quyết định tài chính.

ESG: Khung đánh giá rủi ro và giá trị doanh nghiệp

ESG (Environmental – Social – Governance) khác biệt về bản chất so với CSR và phát triển bền vững. Đây không phải là hoạt động thiện nguyện hay tuyên bố chiến lược, mà là một khung đánh giá được sử dụng rộng rãi bởi nhà đầu tư, tổ chức tài chính và cơ quan quản lý.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: môi trường (phát thải, tài nguyên, biến đổi khí hậu), xã hội (lao động, chuỗi cung ứng, an toàn và nhân quyền) và quản trị (minh bạch, đạo đức kinh doanh, quản trị rủi ro). Các yếu tố này được đo lường thông qua dữ liệu, chỉ số và quy trình quản trị cụ thể.

ESG tập trung vào ba nhóm yếu tố chính: Môi trường – Xã hội – Quản trị

Khác với CSR, ESG gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận vốn, định giá doanh nghiệp và mức độ rủi ro dài hạn. Đối với nhiều doanh nghiệp, ESG không còn là lựa chọn tự nguyện mà đang trở thành yêu cầu gần như bắt buộc.

Doanh nghiệp đang nhầm lẫn ở đâu?

Trên thực tế, không ít doanh nghiệp coi các hoạt động CSR là ESG, hoặc tập trung làm báo cáo hình thức nhưng thiếu dữ liệu đáng tin cậy. Một số khác chỉ chú trọng yếu tố môi trường mà bỏ qua quản trị – trong khi quản trị yếu thường là nguyên nhân gốc rễ của các thất bại ESG.

Những nhầm lẫn này có thể dẫn đến điểm ESG thấp, khó tiếp cận vốn, mất cơ hội tham gia chuỗi cung ứng quốc tế và thậm chí đối mặt với cáo buộc tẩy xanh (greenwashing).

Cần hiểu thế nào cho đúng?

CSR, phát triển bền vững và ESG không loại trừ lẫn nhau, nhưng phục vụ các mục tiêu khác nhau. CSR hỗ trợ hình ảnh và trách nhiệm xã hội; phát triển bền vững thể hiện tầm nhìn dài hạn; còn ESG là hệ thống quản trị rủi ro và tạo giá trị, gắn chặt với tài chính và đầu tư.

Trong bối cảnh mới, ESG không còn là câu chuyện đạo đức hay truyền thông, mà là yếu tố sống còn quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.

VNCPC