Posts

Doanh nghiệp phải tái chế hoặc đóng phí môi trường theo lượng hàng bán ra

Nghị định 110/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành đã bổ sung hàng loạt quy định mới về trách nhiệm tái chế đối với doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu. Chính sách này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 25/5/2026.

Theo quy định, các doanh nghiệp đưa bao bì, pin, thiết bị điện tử, dầu nhớt, săm lốp… ra thị trường sẽ phải tự thực hiện tái chế hoặc đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam.

Siết trách nhiệm xử lý rác thải sau tiêu dùng

Việt Nam hiện phát sinh khoảng 3,5 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm nhưng tỷ lệ tái chế chỉ đạt khoảng 33%. Phần lớn rác thải còn lại có nguy cơ thất thoát ra môi trường, gây áp lực lớn lên hệ thống xử lý chất thải và ô nhiễm tự nhiên.

Trong bối cảnh đó, Nghị định 110 được xem là bước hoàn thiện khung pháp lý về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), buộc doanh nghiệp phải tham gia sâu hơn vào quá trình thu gom và tái chế sản phẩm sau sử dụng.

Doanh nghiệp phải bảo đảm tỷ lệ tái chế tối thiểu dựa trên tổng lượng hàng hóa đưa ra thị trường mỗi năm.

Nhiều nhóm ngành phải thực hiện tái chế bắt buộc

Quy định mới áp dụng cho nhiều nhóm hàng hóa phổ biến như:

  • Bao bì giấy, nhựa, kim loại, thủy tinh;
  • Điện thoại, máy tính, máy in, thiết bị điện tử;
  • Pin, ắc quy, săm lốp, dầu nhớt…

Ngoài nhà sản xuất trực tiếp, các đơn vị đặt gia công hoặc nhập khẩu ủy thác cũng thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ tái chế.

Tỷ lệ tái chế được quy định cụ thể

Doanh nghiệp phải bảo đảm tỷ lệ tái chế tối thiểu dựa trên tổng lượng hàng hóa đưa ra thị trường mỗi năm.

Một số mức đáng chú ý gồm:

  • Bao bì nhôm, nhựa PET cứng: 22%;
  • Bao bì giấy, carton: 20%;
  • Điện thoại di động: 15%;
  • Máy tính, máy in, photocopy: 9%;
  • Pin sạc, ắc quy chì: từ 8 – 15%.

Theo lộ trình, các tỷ lệ này sẽ được điều chỉnh tăng sau mỗi chu kỳ 3 năm, bắt đầu từ năm 2029.

Doanh nghiệp có thể chọn nộp tiền thay vì tự tái chế

Nghị định cho phép doanh nghiệp lựa chọn giữa hai hình thức thực hiện trách nhiệm:

Tự tổ chức tái chế

Doanh nghiệp có thể tự thực hiện, thuê đơn vị chuyên nghiệp hoặc ủy quyền cho tổ chức trung gian thu gom và tái chế. Báo cáo kết quả phải gửi trước ngày 1/4 hằng năm.

Đóng góp tài chính

Trong trường hợp không trực tiếp tái chế, doanh nghiệp sẽ nộp tiền vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam. Mức đóng được tính theo khối lượng hàng hóa và định mức chi phí tái chế tương ứng. Hạn cuối nộp là ngày 20/4 hằng năm.

Không chấp nhận tái chế “hình thức”

Một điểm đáng chú ý của Nghị định 110 là yêu cầu rõ về đầu ra tái chế. Hoạt động tái chế phải tạo ra nguyên liệu hoặc sản phẩm có thể tiếp tục sử dụng.

Ví dụ: Bao bì nhựa phải tái chế thành hạt nhựa thương phẩm hoặc sản phẩm mới; Chất thải thủy tinh từ thiết bị điện tử phải được xử lý để làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng.

Các hình thức xử lý đơn giản như nghiền nhỏ hoặc đốt làm nhiên liệu sẽ không được công nhận là hoàn thành trách nhiệm tái chế.

Doanh nghiệp nhỏ được miễn áp dụng

Một số trường hợp được miễn trách nhiệm tái chế gồm: Doanh nghiệp có doanh thu dưới 30 tỷ đồng/năm đối với nhóm hàng thuộc diện áp dụng; Hàng hóa sản xuất để xuất khẩu hoặc tạm nhập tái xuất.

Nghị định 110 được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp tại Việt Nam.

VNCPC

Sử dụng tinh bột mì làm túi nilon và nhựa sinh học

Anh Nguyễn Châu Long – Công ty Cổ phần Thiên Kim An – đã bước sang một hướng sản xuất mới đó là sử dụng tinh bột để tạo ra các túi nilon và nhựa hữu cơ như chai nhựa, bao tay, ống hút….

Đang trong quá trình phát triển kinh doanh ổn định về thiết bị máy móc, được người quen giới thiệu qua làm nhựa hữu cơ, bước đầu anh còn bỡ ngỡ khi đây thực sự là thách thức bản thân nhưng dần dần anh càng nghiên cứu thì càng hứng thú, nếu thành công anh sẽ góp phần trong việc hạn chế rác thải thải ra bên ngoài.

Sử dụng nhựa hữu cơ giúp giảm đáng kể nhựa vô cơ và thân thiện với môi trường.

Tuy nhiên khó khăn còn lớn hơn khi anh bắt tay vào thực hiện, đó chính là nguyên liệu, theo hồ sơ anh thu thập được, muốn tạo ra nhựa hữu cơ phải có hạt BLA (tinh bột bắp), nguyên liệu này chỉ có ở Mỹ sản xuất được, đây là thành phần không thể thiếu trong quá trình tạo ra nhựa hữu cơ.

Anh bắt đầu tìm nguyên liệu sau đó phải khảo sát từng nhà máy để tìm ra máy phù hợp với loại hạt này, xong hai quá trình anh mất gần nửa năm để đưa máy và nguyên liệu về Việt Nam, bắt đầu chạy thử nghiệm, chi phí hạt BLA nhập từ Mỹ quá lớn nếu áp dụng giá của châu Âu thì người Việt rất khó hướng tới, sau thời gian nghiên cứu anh sự dụng tinh bột mì (sắn) hòa trộn với BLA cho ra hỗn hợp tinh bột hữu cơ, từ đó chi phí cho hạt BLA giảm đi đáng kể.

Anh Long chia sẻ “Việt Nam là quốc gia nông nghiệp nên mì (sắn) rất nhiều, dường như có quanh năm nên chúng tôi hướng đến loại tinh bột này, ngoài ra giá thành không quá cao, hòa trộn cùng với hạt BLA thêm một số phụ gia làm chất kết dính sẽ cho ra hỗn hợp hữu cơ rất tốt cho việc sản xuất nhựa hữu cơ”.

Tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu hơn về nhựa hữu cơ.

Theo anh Long thì khi thành phẩm giá thành sẽ cao hơn từ 2,5 đến 3 lần so với nhựa thông thường, nên đầu ra cho sản phẩm chính là nổi lo tiếp theo của anh và công ty. Tuy nhiên, vì mục tiêu chung là cải thiện môi trường và hạn chế rác thải anh hi vọng người dân và chính quyền thay đổi cách nhìn về sản phẩm thân thiện với môi trường.

“Hiện tại bước đi đầu tiên của công ty chính là tạo ra các sản phẩm như túi ni lông hữu cơ, bao tay… xa hơn chính là chai nhựa, ống hút, ly… Các sản phẩm này nếu để trong môi trường tự nhiên thì chỉ cần 2 năm sẽ tự phân hủy còn ở môi trường chôn lắp thì thời gian phân hủy từ 12-18 tháng” Anh Long cho biết thêm.

Chỉ cần mất từ 12 tháng đến 24 tháng các nhựa hữu cơ sẽ tự phân hủy tạo thành CO2 và nước, không gây độc hại cho môi trường đất và nước.

So sánh giữa nhựa hóa học và nhựa hữu cơ có thể thấy hiệu quả mà nhựa hữu cơ mang lại, lấy túi ni lông làm ví dụ, nếu để túi ni lông vô cơ tự phân hủy thì cần khoảng 500 năm, thậm chí còn dài hơn, khi bị phân hủy sẽ tạo thành các hạt vi nhựa, chính các hạt vi nhựa này là thức ăn cho động vật và cá, sau đó chính con người ăn chính các loài động vật đó, nó cứ xoay vòng mãi dẫn đến tình trạng ung thư ở người ngày càng tăng lên.

Nhưng đối với túi ni lông hữu cơ thì khi phân hủy sẽ tạo thành CO2 và nước, giải phóng ra bên ngoài, cây sẽ hấp thụ CO2, rễ cây sẽ hấp thụ nước, không có ảnh hưởng gì cho đất và nguồn nước vì thành phần chủ yếu là tinh bột.

Hiện tại sản phẩm túi nilon hữu cơ đã được công ty đưa sang châu Âu kiểm tra chất lượng, nếu đúng hàm lượng hữu cơ có trong sản phẩm thì sẽ cấp phép đưa sản phẩm vào châu Âu (năm 2021 tất cả các nước châu Âu sẽ cấm đồ nhựa hóa học). Anh Long cũng mong muốn các cơ quan chính quyền phối hợp với doanh nghiệp chung tay vì một môi trường Việt Nam bền vững, không còn rác thải hóa học, không còn túi ni lông và nhựa dùng 1 lần.

Theo Khánh Ly/moitruong.com.vn/BVMT (11/9/2019)