2.441 cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
Ngày 10/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg về Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (cập nhật). Quyết định có hiệu lực từ ngày 25/9/2026, thay thế Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg.
Theo danh mục cập nhật, 2.441 cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc diện phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, trải rộng trên nhiều ngành, lĩnh vực của nền kinh tế.
6 lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính
Quyết định 42/2026/QĐ-TTg xác định 6 lĩnh vực phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, gồm:
- Năng lượng, bao gồm: Công nghiệp sản xuất năng lượng; tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp, thương mại, dịch vụ và dân dụng; khai thác than; khai thác dầu và khí tự nhiên.
- Giao thông vận tải: Tiêu thụ năng lượng trong hoạt động giao thông vận tải.
- Xây dựng, bao gồm: Tiêu thụ năng lượng trong ngành xây dựng; các quá trình công nghiệp trong sản xuất vật liệu xây dựng.
- Các quá trình công nghiệp, gồm: Sản xuất hóa chất; luyện kim; công nghiệp điện tử; sử dụng sản phẩm thay thế cho các chất làm suy giảm tầng ô-dôn; sản xuất và sử dụng các sản phẩm công nghiệp khác.
- Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất, gồm chăn nuôi; lâm nghiệp và thay đổi sử dụng đất; trồng trọt; tiêu thụ năng lượng trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản cùng các nguồn phát thải khác trong nông nghiệp.
- Chất thải, bao gồm bãi chôn lấp chất thải rắn; xử lý chất thải rắn bằng phương pháp sinh học; thiêu đốt và đốt lộ thiên chất thải; xử lý và xả thải nước thải.
2.441 cơ sở thuộc danh mục kiểm kê khí nhà kính
Theo danh mục cập nhật năm 2026, số cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính được phân theo các ngành quản lý như sau: Ngành Công Thương: 1.916 cơ sở; Lĩnh vực giao thông vận tải: 53 cơ sở; Lĩnh vực xây dựng: 411 cơ sở; Ngành Nông nghiệp và Môi trường: 61 cơ sở. Tổng cộng có 2.441 cơ sở thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính.
So với danh mục cập nhật năm 2024 tại Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg với 2.166 cơ sở, danh mục năm 2026 tăng thêm 275 cơ sở, tương đương khoảng 12,7%. Sự gia tăng số lượng cơ sở cho thấy phạm vi doanh nghiệp cần chủ động quản lý, đo lường và báo cáo phát thải khí nhà kính đang tiếp tục được mở rộng.
Cơ sơ sở thuộc danh mục có trách nhiệm gì?
Theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, các cơ sở có tên trong danh mục phải: Thực hiện kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng; Xây dựng và nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở; Thực hiện theo các quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP và Nghị định số 83/2026/NĐ-CP.
Các Bộ quản lý lĩnh vực có trách nhiệm hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ kiểm kê. UBND các tỉnh, thành phố đồng thời có trách nhiệm rà soát, cập nhật thông tin và đôn đốc các cơ sở thuộc danh mục trên địa bàn thực hiện theo quy định.
Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: Quyết định 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 25/9/2026. Kể từ thời điểm này, Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg hết hiệu lực. Quyết định cũng quy định rõ: Trường hợp cơ sở có tên trong Danh mục theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg nhưng không còn tên trong Danh mục cập nhật theo Quyết định 42/2026/QĐ-TTg thì được miễn trừ nghĩa vụ nộp báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở từ năm 2027 đối với kỳ báo cáo sử dụng số liệu kiểm kê năm 2026.
Do đó, các doanh nghiệp từng thuộc danh mục năm 2024 cũng cần kiểm tra lại danh mục mới năm 2026, thay vì mặc nhiên áp dụng tình trạng nghĩa vụ trước đây.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì?
Đối với doanh nghiệp có tên trong danh mục cập nhật, kiểm kê khí nhà kính không nên chỉ được xem là một hoạt động lập báo cáo để đáp ứng yêu cầu pháp luật.
Việc xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải bài bản còn giúp doanh nghiệp xác định được nguồn phát thải chính, theo dõi xu hướng phát thải qua các năm và tạo cơ sở để lựa chọn các giải pháp phù hợp về tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải.
Doanh nghiệp nên chủ động: Kiểm tra xem cơ sở của mình có thuộc Danh mục ban hành kèm Quyết định 42/2026/QĐ-TTg hay không; Xác định phạm vi và các nguồn phát thải cần kiểm kê; Rà soát dữ liệu về điện, nhiên liệu, nguyên vật liệu và các hoạt động phát sinh khí nhà kính; Thiết lập đầu mối và hệ thống thu thập dữ liệu có khả năng kiểm tra, truy xuất; Từng bước kết nối kết quả kiểm kê với kế hoạch giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Kiểm kê khí nhà kính là bước đầu tiên để doanh nghiệp biết mình đang phát thải ở đâu, bao nhiêu và từ đó xác định được những cơ hội giảm phát thải phù hợp.
VNCPC
