05 nhóm dữ liệu cần chuẩn bị để kiểm kê khí nhà kính
Trong những năm gần đây, kiểm kê khí nhà kính (KNK) đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê theo Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Tuy nhiên, trên thực tế, không ít doanh nghiệp chỉ bắt đầu thu thập số liệu khi đến kỳ lập báo cáo. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu dữ liệu, thất lạc chứng từ, số liệu không đồng nhất giữa các bộ phận và mất nhiều thời gian để tổng hợp, giải trình.
Theo quy định hiện hành, dữ liệu sử dụng để kiểm kê khí nhà kính cần đầy đủ, minh bạch và có khả năng kiểm chứng. Vì vậy, việc xây dựng quy trình thu thập và lưu trữ dữ liệu định kỳ ngay từ đầu năm là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng báo cáo và giảm đáng kể khối lượng công việc khi đến kỳ kiểm kê.
Dưới đây là 05 nhóm dữ liệu doanh nghiệp nên thu thập và lưu trữ mỗi tháng.
- Dữ liệu tiêu thụ điện năng
Điện năng thường là nguồn phát thải gián tiếp (Scope 2) lớn nhất tại nhiều doanh nghiệp sản xuất.
Doanh nghiệp nên lưu trữ:
- Hóa đơn tiền điện
- Chỉ số công tơ điện tổng
- Chỉ số công tơ điện phụ theo phân xưởng hoặc dây chuyền (nếu có)
- Báo cáo tiêu thụ điện theo tháng
Việc theo dõi dữ liệu điện năng chi tiết không chỉ phục vụ kiểm kê khí nhà kính mà còn giúp đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng giữa các khu vực sản xuất.
Dữ liệu sử dụng để kiểm kê khí nhà kính cần đầy đủ, minh bạch và có khả năng kiểm chứng.
- Dữ liệu tiêu thụ nhiên liệu
Các loại nhiên liệu như dầu DO, FO, than, LPG, CNG hoặc khí tự nhiên là nguồn phát thải trực tiếp (Scope 1) quan trọng.
Doanh nghiệp nên lưu trữ:
- Hóa đơn mua nhiên liệu
- Phiếu nhập, xuất kho
- Nhật ký cấp phát nhiên liệu
- Báo cáo tiêu thụ nhiên liệu theo từng thiết bị hoặc khu vực (nếu có)
Đồng thời, nên đối chiếu giữa lượng nhiên liệu mua, lượng tồn kho và lượng tiêu thụ thực tế để bảo đảm tính chính xác của dữ liệu.
- Dữ liệu về môi chất lạnh
Môi chất lạnh (R22, R32, R410A, R134a…) là nguồn phát thải thường bị bỏ sót trong quá trình kiểm kê.
Doanh nghiệp cần lưu giữ:
- Nhật ký bảo trì hệ thống điều hòa, kho lạnh
- Biên bản nạp bổ sung hoặc thay thế môi chất lạnh
- Hồ sơ sửa chữa khi xảy ra rò rỉ
Việc quản lý đầy đủ dữ liệu này giúp xác định chính xác lượng phát thải từ các chất làm lạnh có tiềm năng gây nóng lên toàn cầu cao (GWP).
- Dữ liệu về sản lượng sản xuất
Sản lượng là cơ sở để xác định các chỉ số như:
- Cường độ phát thải khí nhà kính
- Phát thải trên một đơn vị sản phẩm
- Hiệu quả giảm phát thải theo thời gian
Doanh nghiệp nên lưu trữ:
- Sản lượng sản phẩm hoàn thành
- Sản lượng sản phẩm phụ
- Khối lượng phế phẩm
- Báo cáo sản xuất theo
Đây cũng là dữ liệu quan trọng khi doanh nghiệp thực hiện đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA), tính toán dấu chân carbon của sản phẩm hoặc xây dựng báo cáo ESG.
- Dữ liệu vận hành thiết bị
Nhật ký vận hành là căn cứ để kiểm chứng tính hợp lý của mức tiêu thụ năng lượng và nhiên liệu.
Doanh nghiệp nên ghi nhận:
- Số giờ vận hành của thiết bị
- Nhật ký hoạt động của lò hơi, máy phát điện
- Nhật ký xe nâng, xe vận tải nội bộ
- Các thông tin liên quan đến hoạt động của thiết bị tiêu thụ năng lượng
Những dữ liệu này giúp nâng cao độ tin cậy của kết quả kiểm kê và hỗ trợ quá trình xác minh khi cần thiết.
Doanh nghiệp nên số hóa việc quản lý dữ liệu
Việc quản lý chứng từ bằng hồ sơ giấy hoặc nhiều tệp Excel riêng lẻ có thể dẫn đến thất lạc dữ liệu và mất nhiều thời gian khi tổng hợp báo cáo.
Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu tập trung hoặc áp dụng các phần mềm quản lý phù hợp nhằm:
- Thu thập dữ liệu định kỳ
- Dễ dàng truy xuất và đối chiếu thông tin
- Hạn chế thất lạc chứng từ
- Sẵn sàng phục vụ kiểm kê, xác minh và thanh tra
- Nâng cao hiệu quả quản lý phát thải khí nhà kính
Một số điều cần lưu ý
Để công tác kiểm kê khí nhà kính được thực hiện hiệu quả, doanh nghiệp nên:
- Phân công rõ trách nhiệm thu thập dữ liệu giữa các bộ phận
- Chuẩn hóa biểu mẫu thu thập dữ liệu hằng tháng
- Thực hiện đối soát số liệu giữa phòng kế toán, HSE, sản xuất và kho
- Lưu trữ đầy đủ chứng từ minh chứng phục vụ công tác xác minh khi cần thiết
- Thường xuyên rà soát chất lượng dữ liệu trước khi lập báo cáo kiểm kê
Kiểm kê khí nhà kính không chỉ là yêu cầu tuân thủ quy định của Nhà nước mà còn là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng lộ trình giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ khách hàng, nhà đầu tư và chuỗi cung ứng.
Việc thiết lập quy trình thu thập và lưu trữ dữ liệu hằng tháng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong công tác kiểm kê, giảm áp lực khi lập báo cáo và nâng cao độ tin cậy của kết quả kiểm kê khí nhà kính.
VNCPC
